Ένα ευρύ πακέτο παρεμβάσεων για την αντιμετώπιση του στεγαστικού προβλήματος προωθείται, με στόχο να επιστρέψουν περισσότερα κλειστά ακίνητα στην αγορά, να ενισχυθεί η προσφορά κατοικιών για μακροχρόνια μίσθωση και να διευκολυνθεί η πρόσβαση των πολιτών σε προσιτή στέγη.
Στο επίκεντρο βρίσκονται οι επιδοτήσεις ανακαινίσεων, τα φορολογικά κίνητρα για ιδιοκτήτες, τα νέα χαμηλότοκα στεγαστικά δάνεια και η ανάπτυξη κοινωνικών κατοικιών.
Ορισμένες παρεμβάσεις βρίσκονται ήδη σε εφαρμογή, ενώ άλλες περιλαμβάνονται στο πολυνομοσχέδιο της ΔΕΘ, το οποίο βρίσκεται σε δημόσια διαβούλευση και αναμένεται να κατατεθεί στη Βουλή τον Νοέμβριο.
Επομένως, αρκετές από τις προβλέψεις δεν έχουν ακόμη τεθεί σε ισχύ και αναμένεται να οριστικοποιηθούν μέσω της νομοθετικής διαδικασίας.
Ανακαίνιση κατοικιών με επιδότηση έως 95%
Σημαντική θέση στο πακέτο μέτρων έχει το πρόγραμμα «Ανακαίνιση Κατοικίας», το οποίο προβλέπει επιχορήγηση από 70% έως 95% για εργασίες ανακαίνισης και ενεργειακής αναβάθμισης. Το ανώτατο ποσό ενίσχυσης φτάνει τις 36.000 ευρώ ανά κατοικία, ενώ προβλέπεται επιπλέον χρηματοδότηση έως 2.500 ευρώ για υποστηρικτικές υπηρεσίες.
Το πρόγραμμα απευθύνεται τόσο σε ιδιοκτήτες κλειστών κατοικιών που επιθυμούν να τις διαθέσουν για μακροχρόνια μίσθωση ή να τις χρησιμοποιήσουν ως κύρια κατοικία όσο και σε ιδιοκτήτες κατοικιών που ήδη ιδιοκατοικούνται.
Σύμφωνα με τον Οδηγό Εφαρμογής, η πλατφόρμα αναμένεται να ενεργοποιηθεί αρχικά για τις κλειστές κατοικίες και σε επόμενη φάση για τις ιδιοκατοικούμενες. Ωστόσο, η έκδοση βεβαίωσης επιλεξιμότητας δεν συνεπάγεται αυτόματη έγκριση χρηματοδότησης, καθώς θα πρέπει να πληρούνται οι προβλεπόμενες προϋποθέσεις.
Φοροαπαλλαγές για μακροχρόνιες μισθώσεις
Στα νέα μέτρα περιλαμβάνεται η παράταση για το 2027 της απαλλαγής από τον φόρο εισοδήματος για μισθώματα κατοικιών που ήταν κενές ή διατίθεντο αποκλειστικά για βραχυχρόνια μίσθωση και επιστρέφουν στη μακροχρόνια αγορά ενοικίασης.
Η φοροαπαλλαγή έχει διάρκεια 36 μηνών και αφορά, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, ακίνητα επιφάνειας έως 120 τετραγωνικών μέτρων. Το όριο προβλέπεται να προσαυξάνεται για οικογένειες με περισσότερα παιδιά. Η ρύθμιση δεν αφορά κάθε νέα μίσθωση, καθώς η εφαρμογή της συνδέεται με συγκεκριμένα κριτήρια.
Παράλληλα, προβλέπεται η εισαγωγή νέου ενδιάμεσου φορολογικού συντελεστή 25% για εισόδημα από ακίνητα από 12.000 έως 24.000 ευρώ. Στο ίδιο πλαίσιο περιλαμβάνονται η παράταση για το 2027 της μείωσης φόρου για δαπάνες αναβάθμισης κτιρίων και η συνέχιση της αναστολής του ΦΠΑ στις νέες οικοδομές.
Συνεχίζεται το «πάγωμα» νέων βραχυχρόνιων μισθώσεων
Στον σχεδιασμό περιλαμβάνεται και η συνέχιση, το 2027, των περιορισμών στις νέες εγγραφές ακινήτων σε πλατφόρμες βραχυχρόνιας μίσθωσης σε συγκεκριμένες περιοχές της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης.
Το μέτρο αφορά συγκεκριμένες δημοτικές ενότητες και νέες καταχωρίσεις ακινήτων. Δεν συνιστά γενική απαγόρευση για όλα τα καταλύματα που λειτουργούν ήδη στην αγορά, αλλά αποσκοπεί στον περιορισμό της περαιτέρω μεταφοράς κατοικιών από τη μακροχρόνια στη βραχυχρόνια μίσθωση.
«Σπίτι μου ΙΙΙ» με κεφάλαια 2 δισ. ευρώ
Για το 2027 έχει ανακοινωθεί το νέο πρόγραμμα «Σπίτι μου ΙΙΙ», το οποίο προβλέπεται να διαθέτει συνολικά κεφάλαια 2 δισ. ευρώ μέσω της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας.
Το πρόγραμμα θα παρέχει χαμηλότοκα στεγαστικά δάνεια για την αγορά πρώτης κατοικίας, με στόχο να διευκολύνει την πρόσβαση των πολιτών στην ιδιοκατοίκηση. Τα τελικά εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια, καθώς και οι υπόλοιποι όροι ένταξης, αναμένεται να καθοριστούν με τις σχετικές αποφάσεις.
Παράλληλα, προωθείται σχέδιο για την ανάπτυξη κοινωνικής κατοικίας, το οποίο περιλαμβάνει την ανέγερση 2.350 κατοικιών σε δημόσια ακίνητα, μεταξύ των οποίων και ανενεργά στρατόπεδα. Στο ίδιο πλαίσιο προβλέπεται η αξιοποίηση του θεσμού της κοινωνικής αντιπαροχής.
Οι συγκεκριμένες κατοικίες αποτελούν μέρος του σχεδιασμού και δεν έχουν ακόμη παραδοθεί. Στόχος είναι να αυξηθεί σταδιακά το διαθέσιμο απόθεμα κατοικιών που θα μπορούν να καλύψουν στεγαστικές ανάγκες με ευνοϊκότερους όρους.
Επιπλέον, προβλέπεται φορολογικό κίνητρο για επενδύσεις τύπου «Κατασκευάζω – Νοικιάζω» (Build to Rent), που αφορούν την κατασκευή νέων κατοικιών με σκοπό τη μακροχρόνια μίσθωσή τους. Οι ειδικότεροι όροι εφαρμογής του μέτρου αναμένεται να εξειδικευτούν.
Επιστροφή ενοικίου: Πότε θα καταβληθεί
Η επιστροφή ενοικίου για το φορολογικό έτος 2025 έχει προγραμματιστεί για τις 30 Νοεμβρίου. Το πολυνομοσχέδιο προβλέπει διεύρυνση των εισοδηματικών ορίων, προκειμένου να καλυφθούν περισσότεροι δικαιούχοι.
Ειδική πρόβλεψη υπάρχει για εκπαιδευτικούς, γιατρούς και νοσηλευτές που υπηρετούν στην περιφέρεια, οι οποίοι προβλέπεται να λαμβάνουν επιστροφή δύο ενοικίων, χωρίς εισοδηματικό περιορισμό. Η αντίστοιχη ενίσχυση για τα μισθώματα του 2024 έχει ήδη καταβληθεί σε δικαιούχους των συγκεκριμένων επαγγελματικών ομάδων.
Αλλαγές στον ΕΝΦΙΑ και στον φόρο μεταβίβασης
Στις φορολογικές παρεμβάσεις περιλαμβάνεται επίσης η προβλεπόμενη απαλλαγή από τον ΕΝΦΙΑ, από το 2027, για κύριες κατοικίες σε οικισμούς έως 2.000 κατοίκους και έως 2.200 κατοίκους στη Δυτική Μακεδονία, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
Ακόμη, από την 1η Ιουλίου 2027 προβλέπεται αύξηση του φόρου μεταβίβασης κατοικιών από 3% σε 15% για φυσικά πρόσωπα που δεν είναι φορολογικοί κάτοικοι της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου.
Ποια μέτρα αναμένονται το επόμενο διάστημα
Το πακέτο για το στεγαστικό επιχειρεί να παρέμβει σε διαφορετικά επίπεδα της αγοράς: από την ανακαίνιση κλειστών ακινήτων και την ενίσχυση της μακροχρόνιας μίσθωσης έως τη χρηματοδότηση αγοράς πρώτης κατοικίας και την ανάπτυξη κοινωνικών κατοικιών.
Ωστόσο, η αποτελεσματικότητα των παρεμβάσεων θα εξαρτηθεί από την ταχύτητα εφαρμογής τους, τα τελικά κριτήρια ένταξης και τον αριθμό των κατοικιών που θα επιστρέψουν πραγματικά στην αγορά.
Το επόμενο κρίσιμο βήμα είναι η ολοκλήρωση της δημόσιας διαβούλευσης και η κατάθεση του πολυνομοσχεδίου στη Βουλή, καθώς αρκετές από τις φορολογικές ρυθμίσεις και τα νέα κίνητρα δεν έχουν ακόμη τεθεί σε ισχύ.