Μια ακόμη ανησυχητική διάσταση της πλαστικής ρύπανσης των ωκεανών έρχεται στο φως μέσα από νέα επιστημονική έρευνα. Τα μικροπλαστικά που συσσωρεύονται στη λεγόμενη «Μεγάλη Κηλίδα Σκουπιδιών του Ειρηνικού» φαίνεται πως αλλάζουν ακόμη και το χρώμα του νερού, με τη μεταβολή να είναι πλέον ανιχνεύσιμη από το διάστημα.
Σύμφωνα με τη μελέτη, η οποία δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Communications Earth & Environment, τα νερά της συγκεκριμένης περιοχής αποκτούν πιο κυανή απόχρωση, καθώς τα μικροσκοπικά πλαστικά σωματίδια επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο το φως διαχέεται και αντανακλάται στην επιφάνεια και στα ανώτερα στρώματα του ωκεανού.
Η Μεγάλη Κηλίδα Σκουπιδιών του Ειρηνικού είναι μια τεράστια περιοχή συγκέντρωσης θαλάσσιων απορριμμάτων, όπου τα ωκεάνια ρεύματα δημιουργούν μια δίνη που παγιδεύει πλαστικά αντικείμενα. Με την πάροδο του χρόνου, τα απορρίμματα διασπώνται σε ολοένα μικρότερα κομμάτια, δημιουργώντας μεγάλες συγκεντρώσεις μικροπλαστικών που αιωρούνται στο νερό.
Πόσο αλλάζει το χρώμα του ωκεανού
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι στις περιοχές με τη μεγαλύτερη συγκέντρωση μικροπλαστικών, το μπλε φως που καταγράφεται από τους δορυφόρους έχει αυξηθεί περίπου κατά 10%, ενώ το πράσινο παρουσιάζει άνοδο της τάξης του 2% έως 4%.
Όπως εξηγεί ο Daniel Koestner, ένας από τους συγγραφείς της μελέτης, η παρουσία μικροπλαστικών κοντά στην επιφάνεια της θάλασσας μεταβάλλει τον τρόπο με τον οποίο το φως διασκορπίζεται μέσα στο νερό και επιστρέφει προς το διάστημα.
Η διαπίστωση προκαλεί ιδιαίτερη ανησυχία στην επιστημονική κοινότητα. Ο Άρον Στάμπινς, καθηγητής Χημείας και συνδιευθυντής του Κέντρου Πλαστικών στο Πανεπιστήμιο Northeastern της Βοστώνης, ο οποίος δεν συμμετείχε στην έρευνα, χαρακτήρισε το εύρημα σοκαριστικό.
Όπως επισήμανε, το γεγονός ότι η ποσότητα των πλαστικών είναι πλέον αρκετή ώστε να μεταβάλλει το οπτικό σήμα του ωκεανού υποδηλώνει ότι η ρύπανση μπορεί να επηρεάζει ευρύτερα τις φυσικές διεργασίες του θαλάσσιου περιβάλλοντος, ακόμη και τον τρόπο με τον οποίο ο ωκεανός θερμαίνεται και ψύχεται.
Πώς εντόπισαν τα μικροπλαστικά από το διάστημα
Για να καταλήξουν στα συμπεράσματά τους, οι επιστήμονες ανέλυσαν δορυφορικά δεδομένα που συγκεντρώθηκαν σε διάστημα 20 ετών, από το 2002 έως το 2022.
Αρχικά, αξιοποίησαν προηγούμενα εργαστηριακά πειράματα του Koestner, τα οποία είχαν δείξει πώς μεταβάλλεται η διάχυση του φωτός στο θαλασσινό νερό όταν υπάρχουν μικροπλαστικά.
Με βάση αυτά τα ευρήματα, δημιούργησαν υπολογιστικά μοντέλα που προέβλεπαν τις αλλαγές στο χρώμα του ωκεανού ανάλογα με τη συγκέντρωση των πλαστικών σωματιδίων.
Στη συνέχεια, συνέκριναν τις θεωρητικές προβλέψεις με τις πραγματικές μεταβολές που καταγράφηκαν από τους δορυφόρους. Η αύξηση των μικροπλαστικών στη στήλη του νερού αναδείχθηκε ως η πιθανότερη εξήγηση για την αλλαγή χρώματος που παρατηρήθηκε.
Οι επιστήμονες, πάντως, διευκρινίζουν ότι δεν μπορούν να αποκλείσουν εντελώς άλλους παράγοντες. Για παράδειγμα, η πλαστική ρύπανση ενδέχεται να προκαλεί οικολογικές μεταβολές, επηρεάζοντας τη βιολογία του ωκεανού και, κατ’ επέκταση, το χρώμα του νερού.
Νέα εργαλεία για την παρακολούθηση της θαλάσσιας ρύπανσης
Παρά τις επιφυλάξεις, η συγκεκριμένη έρευνα θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική, καθώς ανοίγει τον δρόμο για την αξιοποίηση δορυφορικών συστημάτων στον εντοπισμό και την παρακολούθηση των μικροπλαστικών στους ωκεανούς.
Η δυνατότητα καταγραφής των συγκεντρώσεων πλαστικών από το διάστημα θα μπορούσε να βοηθήσει τους επιστήμονες να εντοπίζουν τις περιοχές όπου η ρύπανση αυξάνεται, αλλά και να κατευθύνουν αποτελεσματικότερα τις επιχειρήσεις καθαρισμού.
Παράλληλα, η συστηματική παρακολούθηση των αλλαγών στο χρώμα των ωκεανών ενδέχεται να προσφέρει πολύτιμα στοιχεία για τον τρόπο με τον οποίο η πλαστική ρύπανση επηρεάζει τα θαλάσσια οικοσυστήματα και τις φυσικές διεργασίες τους.
Το γεγονός, ωστόσο, ότι τα μικροπλαστικά έχουν φτάσει σε τέτοια επίπεδα συγκέντρωσης ώστε να αφήνουν πλέον ορατό αποτύπωμα ακόμη και από το διάστημα αποτελεί μια ακόμη προειδοποίηση για την έκταση του προβλήματος της πλαστικής ρύπανσης στον πλανήτη.