Στην Ολομέλεια της Βουλής εισάγεται σήμερα, Τρίτη, το νομοσχέδιο του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας για την αναμόρφωση της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, το οποίο περιλαμβάνει σειρά παρεμβάσεων που αφορούν άμεσα τους καταναλωτές και τους λογαριασμούς ρεύματος.
Το σχέδιο νόμου, με τίτλο «Βελτίωση του σχεδιασμού της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας – Ενσωμάτωση της Οδηγίας (ΕΕ) 2024/1711 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου», ολοκλήρωσε την επεξεργασία του στην Επιτροπή Παραγωγής και Εμπορίου της Βουλής το βράδυ της Δευτέρας.
Η πολιτική ηγεσία του υπουργείου υποστηρίζει ότι οι νέες διατάξεις ενισχύουν την προστασία των καταναλωτών, διαμορφώνουν αυστηρότερους κανόνες διαφάνειας και δημιουργούν ένα πιο σταθερό πλαίσιο λειτουργίας της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας.
Στο επίκεντρο βρίσκονται η προστασία από διακοπές ηλεκτροδότησης όσο εκκρεμεί καταγγελία για λογαριασμό, η θεσμοθέτηση σταθερών τιμολογίων και η μείωση κατά 50% της μοναδιαίας χρέωσης Υπηρεσιών Κοινής Ωφέλειας (ΥΚΩ) στην πρώτη κλίμακα οικιακής κατανάλωσης.
Τι αλλάζει για τους καταναλωτές ηλεκτρικού ρεύματος
Ιδιαίτερη σημασία για τα νοικοκυριά έχουν οι διατάξεις που αφορούν τη σχέση των καταναλωτών με τους προμηθευτές ηλεκτρικής ενέργειας.
Ειδικότερα, το άρθρο 6 προβλέπει την προστασία των πελατών από διακοπές ηλεκτροδότησης όσο βρίσκεται σε εξέλιξη διαδικασία ένστασης ή καταγγελίας σχετικά με τον λογαριασμό τους, καθώς και εξωδικαστικής επίλυσης της διαφοράς.
Όπως διευκρίνισαν ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου και ο υφυπουργός Νίκος Τσάφος, η νέα ρύθμιση προσθέτει ένα επιπλέον επίπεδο προστασίας, χωρίς να μεταβάλλει το ήδη ισχύον ενισχυμένο πλαίσιο για τις ευάλωτες κατηγορίες καταναλωτών.
Παράλληλα, με το άρθρο 7 θεσπίζεται νομική υποχρέωση των προμηθευτών για τη διάθεση συμβάσεων ηλεκτρικής ενέργειας ορισμένου χρόνου με σταθερή τιμή, ενώ προβλέπονται και συμβάσεις δυναμικής τιμολόγησης.
Με το άρθρο 8 εισάγεται η υποχρέωση διαχείρισης και αντιστάθμισης κινδύνου από τους προμηθευτές, ώστε οι επιπτώσεις από τις διακυμάνσεις της χονδρεμπορικής αγοράς να μην μεταφέρονται ανεξέλεγκτα στους καταναλωτές.
Επιπλέον, το άρθρο 9 ενισχύει το πλαίσιο της υπηρεσίας προμηθευτή τελευταίου καταφυγίου. Συγκεκριμένα, προβλέπεται ότι οι καταναλωτές που καταλήγουν σε αυτή την υπηρεσία θα μπορούν να παραμείνουν τουλάχιστον έξι μήνες, έναντι τριών μηνών που ίσχυε μέχρι σήμερα.
Μείωση 50% στις χρεώσεις ΥΚΩ
Μία από τις σημαντικότερες παρεμβάσεις του νομοσχεδίου αφορά τις χρεώσεις Υπηρεσιών Κοινής Ωφέλειας (ΥΚΩ).
Με το άρθρο 57 προβλέπεται μείωση κατά 50% της μοναδιαίας χρέωσης στην πρώτη κλίμακα κατανάλωσης για τους οικιακούς καταναλωτές.
Ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου συνέδεσε τη συγκεκριμένη παρέμβαση με την πρόοδο των ηλεκτρικών διασυνδέσεων, επισημαίνοντας ότι η μείωση αφορά όλους τους καταναλωτές.
Όπως ανέφερε, η διασύνδεση της Κρήτης έχει ολοκληρωθεί, ενώ προχωρούν τα έργα στις Κυκλάδες και οι αναβαθμίσεις των διασυνδέσεων στο Ιόνιο.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στη σύμβαση για την ηλεκτρική διασύνδεση Κορίνθου – Κω, η οποία, όπως σημείωσε, αποτελεί σημαντικό βήμα για τη σύνδεση των Δωδεκανήσων με την ηπειρωτική Ελλάδα.
Στόχος της κυβέρνησης, σύμφωνα με τον υπουργό, είναι μέχρι το 2030 να έχουν ολοκληρωθεί οι ηλεκτρικές διασυνδέσεις σε ολόκληρη τη χώρα, περιορίζοντας την εξάρτηση των νησιών από τη ρυπογόνο ηλεκτροπαραγωγή με πετρέλαιο και ντίζελ.
Ταμείο Απανθρακοποίησης 2,3 δισ. ευρώ για τα νησιά
Σημαντικό μέρος του νομοσχεδίου αφορά και το Ταμείο Απανθρακοποίησης των Νησιών, μέσω του οποίου προβλέπεται η διάθεση πόρων συνολικού ύψους 2,3 δισεκατομμυρίων ευρώ για έργα ενεργειακής μετάβασης στις νησιωτικές περιοχές.
Ο υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Νίκος Τσάφος διευκρίνισε ότι τα χρήματα δεν αφορούν δάνεια, αλλά επιδοτήσεις για συγκεκριμένες δράσεις, με τη συμμετοχή της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων στη διαχείρισή τους.
Οι τέσσερις βασικοί άξονες χρηματοδότησης είναι:
-
Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας και αποθήκευση: Ανάπτυξη έργων παραγωγής καθαρής ενέργειας και υποδομών αποθήκευσης στα νησιά.
-
Ηλεκτρικές διασυνδέσεις: Περιορισμός της ενεργειακής απομόνωσης και μείωση του κόστους των Υπηρεσιών Κοινής Ωφέλειας.
-
Φράγματα πολλαπλού σκοπού: Αξιοποίηση των υδάτινων πόρων, μεταξύ άλλων και για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας.
-
Φορτιστές ηλεκτρικών οχημάτων: Ανάπτυξη υποδομών για την προώθηση της ηλεκτροκίνησης και την κάλυψη των αναγκών κατοίκων και επισκεπτών.
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, το Ταμείο θα μπορεί να καλύπτει έως και το 60% της επένδυσης σε έργα παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, καθώς και να χρηματοδοτεί υποδομές αποθήκευσης, ηλεκτρικών διασυνδέσεων, φόρτισης οχημάτων και ενεργειακών έργων.
Οι πόροι θα προέλθουν από τη δημοπράτηση έως και 25 εκατομμυρίων δικαιωμάτων εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, τα οποία έχουν αποδοθεί ειδικά στην Ελλάδα στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών.
Οι θέσεις των κομμάτων για το νομοσχέδιο
Οι ρυθμίσεις προκάλεσαν διαφορετικές αντιδράσεις από τα κόμματα της αντιπολίτευσης, με το ενεργειακό κόστος, την αποτελεσματικότητα της προστασίας των καταναλωτών και τον σχεδιασμό της ενεργειακής μετάβασης να βρίσκονται στο επίκεντρο της συζήτησης.
Νέα Δημοκρατία: Η κυβερνητική πλειοψηφία υποστηρίζει ότι το νομοσχέδιο ενισχύει τη διαφάνεια και τη σταθερότητα στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, προσφέροντας περισσότερες επιλογές στους καταναλωτές και ισχυρότερη προστασία απέναντι στους προμηθευτές. Ο εισηγητής της ΝΔ Μανώλης Κόνσολας στάθηκε ιδιαίτερα στα σταθερά τιμολόγια, στην προστασία από διακοπές ρεύματος όσο εκκρεμεί η επίλυση μιας διαφοράς και στη μείωση κατά 50% της χρέωσης ΥΚΩ.
ΠΑΣΟΚ: Το κόμμα αναγνωρίζει ότι η ενσωμάτωση της ευρωπαϊκής οδηγίας μπορεί να συμβάλει στην εξομάλυνση της αγοράς και στην καλύτερη ισορροπία μεταξύ προμηθευτών και καταναλωτών, ωστόσο εκτιμά ότι δεν αρκεί από μόνη της για την αντιμετώπιση του προβλήματος. Ο εισηγητής Φραγκίσκος Παρασύρης παρουσίασε τροπολογία για τη μετάβαση από τα πράσινα στα μπλε τιμολόγια, προτείνοντας παράλληλα να αναγράφεται στους λογαριασμούς η διαφορά κόστους που θα προέκυπτε εάν ο καταναλωτής είχε επιλέξει σταθερό τιμολόγιο.
ΚΚΕ: Το Κομμουνιστικό Κόμμα συνδέει τις κυβερνητικές επιλογές με την πολιτική της πράσινης μετάβασης, υποστηρίζοντας ότι η ενεργειακή φτώχεια εντείνεται. Η ειδική αγορήτρια Αφροδίτη Κτενά άσκησε κριτική και στο Ταμείο Απανθρακοποίησης, ζητώντας διευκρινίσεις για τα κριτήρια με τα οποία θα επιλέγονται και θα ιεραρχούνται τα έργα που θα χρηματοδοτηθούν.
Ελληνική Λύση: Το κόμμα εστίασε στις αυξήσεις των πράσινων τιμολογίων και στην ενεργειακή πολιτική της κυβέρνησης. Ο ειδικός αγορητής Κωνσταντίνος Μπούμπας υποστήριξε ότι η βιαστική απομάκρυνση από τον λιγνίτη, χωρίς επαρκή ανάπτυξη υποδομών αποθήκευσης ενέργειας, έχει δημιουργήσει πρόσθετα προβλήματα στο ενεργειακό κόστος.
ΣΥΡΙΖΑ: Ο ειδικός αγορητής Χρήστος Γιαννούλης έκανε λόγο για ανεπαρκή προστασία του καταναλωτή απέναντι στις διακυμάνσεις και τις πρακτικές των μεγάλων επιχειρηματικών ομίλων της ενέργειας. Παράλληλα, έθεσε ζητήματα που αφορούν το εργασιακό μέλλον των εργαζομένων στον ΔΕΣΦΑ, εκφράζοντας ανησυχία για τις προβλέψεις του νομοσχεδίου σχετικά με τη μεταβίβαση ποσοστού 34% στη ΔΕΠΑ.
Νίκη: Το κόμμα υπογράμμισε τις αυξήσεις στα πράσινα τιμολόγια, με τον ειδικό αγορητή Σπύρο Τσιρώνη να επικαλείται στοιχεία σύμφωνα με τα οποία η μέση τιμή έχει ξεπεράσει τα 29,5 λεπτά ανά κιλοβατώρα, έναντι περίπου 16 λεπτών τον Ιούνιο. Παράλληλα, επικαλέστηκε στοιχεία για την ενεργειακή φτώχεια και τις δυσκολίες των νοικοκυριών να καλύψουν τις ανάγκες θέρμανσης και να πληρώσουν τους λογαριασμούς τους.
Πλεύση Ελευθερίας: Η ειδική αγορήτρια Τζώρτζια Κεφαλά αμφισβήτησε ότι οι προβλεπόμενες ρυθμίσεις παρέχουν επαρκή προστασία στους καταναλωτές. Ειδικότερα, άσκησε κριτική στη χρονική διάρκεια προστασίας κατά την εξέταση μιας ένστασης, επισημαίνοντας ότι ενδεχόμενες καθυστερήσεις των αρμόδιων υπηρεσιών θα μπορούσαν να οδηγήσουν τελικά σε διακοπή ηλεκτροδότησης.
Στην Ολομέλεια η τελική συζήτηση
Με την εισαγωγή του νομοσχεδίου στην Ολομέλεια της Βουλής συνεχίζεται σήμερα η κοινοβουλευτική διαδικασία, με τις ρυθμίσεις για τα τιμολόγια ηλεκτρικής ενέργειας, την προστασία των καταναλωτών και τη μείωση των χρεώσεων να βρίσκονται στο επίκεντρο.
Το βασικό ζητούμενο για τα νοικοκυριά παραμένει κατά πόσο οι νέες παρεμβάσεις θα μεταφραστούν σε ουσιαστική ελάφρυνση των λογαριασμών και σε μεγαλύτερη ασφάλεια απέναντι στις αυξήσεις και τις διακυμάνσεις της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας.