Σε καθεστώς αυξημένης προστασίας τίθεται η ευρύτερη ορεινή περιοχή των Πρεσπών, καθώς με υπουργική απόφαση του υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρου Παπασταύρου, ανακηρύχθηκε «απάτητο βουνό».
Σύμφωνα με ανακοίνωση του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ), η περιοχή των Πρεσπών συγκαταλέγεται στα σημαντικότερα φυσικά οικοσυστήματα της Βαλκανικής Χερσονήσου. Χαρακτηρίζεται από την παρουσία πολύτιμων τύπων οικοτόπων, υγροτοπικών και δασικών οικοσυστημάτων υψηλής βιοποικιλότητας, ενώ σχεδόν στο σύνολό της εμπίπτει σε δύο προστατευόμενες περιοχές του δικτύου Natura 2000.
Η οικολογική της αξία θεωρείται μοναδική, καθώς φιλοξενεί πλούσια χλωρίδα, με σπάνια και ενδημικά είδη, καθώς και σημαντικούς πληθυσμούς άγριας πανίδας, όπως η καφέ αρκούδα, ο λύκος και το αγριόγιδο. Παράλληλα, οι υγροτοπικοί βιότοποι των λιμνών των Πρεσπών αποτελούν κρίσιμα ενδιαιτήματα για σπάνια είδη παρυδάτιας και υδρόβιας ορνιθοπανίδας, ενισχύοντας τον διεθνή χαρακτήρα της περιοχής ως πυρήνα βιοποικιλότητας.
Η υπουργική απόφαση αποσκοπεί στην αποτελεσματική προστασία και διατήρηση των περιοχών Natura 2000 και των ειδών που διαβιούν εντός αυτών, έως την ολοκλήρωση και έγκριση της Ειδικής Περιβαλλοντικής Μελέτης και τον καθορισμό χρήσεων γης και ειδικών διατάξεων προστασίας μέσω των προτεινόμενων σχεδίων Προεδρικών Διαταγμάτων.
Κατά το ΥΠΕΝ, οι πρόσθετοι όροι και περιορισμοί που θεσπίζονται για την περιοχή επιδιώκουν τη θεσμική κατοχύρωση υψηλού επιπέδου προστασίας. Μεταξύ άλλων, προβλέπεται η ανάσχεση της αλλαγής χρήσης γης — που αποτελεί τη βασικότερη αιτία απώλειας βιοποικιλότητας και δασικού πλούτου σε παγκόσμιο και ευρωπαϊκό επίπεδο — η αποτροπή της κατάτμησης φυσικών και δασικών οικοσυστημάτων από οδικά δίκτυα και τεχνητές επιφάνειες, καθώς και η διατήρηση των τύπων οικοτόπων και των ειδών χλωρίδας και άγριας πανίδας που απαντώνται στην περιοχή.
Η συγκεκριμένη απόφαση εντάσσεται σε μια ευρύτερη δέσμη πρόσφατων πρωτοβουλιών περιβαλλοντικής προστασίας. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η ανακήρυξη ως «απάτητων βουνών» της κορυφής Στρογγούλα στα Αθαμανικά Όρη και του όρους Πάρνωνα, η παράταση του καθεστώτος προστασίας σε Σμόλικα και Τύμφη στο Εθνικό Πάρκο Βόρειας Πίνδου, καθώς και στο Χατζή στη Θεσσαλία. Παράλληλα, θεσπίστηκαν περιορισμοί στην αλιευτική δραστηριότητα, όπως η απαγόρευση αλιείας με συρόμενα εργαλεία στο νησιωτικό σύμπλεγμα Φούρνων Κορσεών και η έκδοση Προεδρικού Διατάγματος για την παράκτια ζώνη της Αμοργού.
Σε δήλωσή του, ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, υπογράμμισε ότι η ανακήρυξη της περιοχής ως «απάτητου βουνού» επιβεβαιώνει τη σταθερή δέσμευση της Πολιτείας για την ουσιαστική προστασία του φυσικού πλούτου της χώρας. Όπως ανέφερε, οι Πρέσπες συνιστούν «θησαυρό βιοποικιλότητας» και οικοσύστημα μοναδικής αξίας, το οποίο οφείλει να διαφυλαχθεί με συνέπεια και ευθύνη, μέσα από συγκεκριμένες θεσμικές παρεμβάσεις με μακροπρόθεσμο περιβαλλοντικό αποτύπωμα, στο πλαίσιο των αρχών της βιώσιμης ανάπτυξης.
