Στην τελική ευθεία βρίσκεται η διαδικασία καθαρισμού και δήλωσης οικοπέδων, καθώς χιλιάδες ιδιοκτήτες, νομείς, επικαρπωτές και μισθωτές ακινήτων έχουν προθεσμία έως τις 15 Ιουνίου για να συμμορφωθούν με τις υποχρεώσεις που προβλέπει η νομοθεσία ενόψει της αντιπυρικής περιόδου.
Το νέο θεσμικό πλαίσιο, που τέθηκε σε ισχύ με τον Νόμο 5182/2026, φέρνει σημαντικές αλλαγές τόσο στους υπόχρεους όσο και στις κατηγορίες των εκτάσεων που εξαιρούνται από την υποχρέωση καθαρισμού. Παράλληλα, προβλέπονται εντατικοί έλεγχοι που θα συνεχιστούν έως και τη λήξη της αντιπυρικής περιόδου, στις 31 Οκτωβρίου.
Η υποχρέωση αφορά οικόπεδα εντός σχεδίου πόλεως ή εντός ορίων οικισμών, ακόμη και σε περιοχές χωρίς εγκεκριμένο ρυμοτομικό σχέδιο, καθώς και ακάλυπτους χώρους εντός σχεδίου. Επιπλέον, περιλαμβάνει οικόπεδα που βρίσκονται σε απόσταση έως 100 μέτρων από τα όρια οικισμών ή πόλεων, υπό την προϋπόθεση ότι δεν εμπίπτουν στη δασική νομοθεσία. Υποχρέωση καθαρισμού υπάρχει επίσης για εκτός σχεδίου εκτάσεις στις οποίες υπάρχει κτίσμα, εξαιρουμένων των αγροτικών, δασικών και χορτολιβαδικών εκτάσεων.
Μετά την ολοκλήρωση του καθαρισμού, οι υπόχρεοι οφείλουν να υποβάλουν σχετική δήλωση στην ηλεκτρονική πλατφόρμα του Εθνικού Μητρώου Τήρησης Μέτρων Προληπτικής Πυροπροστασίας Ιδιοκτησιών. Η διαδικασία μπορεί να πραγματοποιηθεί και μέσω των ΚΕΠ ή της αρμόδιας Πυροσβεστικής Υπηρεσίας.
Η νομοθεσία προβλέπει χρηματικές κυρώσεις για όσους δεν συμμορφωθούν. Η μη υποβολή δήλωσης καθαρισμού επισύρει πρόστιμο 100 ευρώ, ενώ στην περίπτωση που το οικόπεδο δεν έχει καθαριστεί και δεν έχει δηλωθεί, επιβάλλεται πρόστιμο 500 ευρώ για τη μη δήλωση. Ιδιαίτερα αυστηρές είναι οι κυρώσεις για ψευδή δήλωση, η οποία συνιστά ποινικό αδίκημα και τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον έξι μηνών και χρηματικό πρόστιμο 5.000 ευρώ.
Παράλληλα, για τα ακαθάριστα οικόπεδα προβλέπεται πρόστιμο από τον οικείο δήμο ή την Πυροσβεστική Υπηρεσία ύψους 1 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο, με ελάχιστο ποσό τα 200 ευρώ και ανώτατο τα 2.000 ευρώ. Επιπλέον, οι αρμόδιες αρχές προχωρούν σε αυτεπάγγελτο καθαρισμό των οικοπέδων, με το σχετικό κόστος να βαρύνει τους υπόχρεους.
Οι αρμόδιες υπηρεσίες καλούν τους πολίτες να ολοκληρώσουν εγκαίρως τις απαιτούμενες ενέργειες, προκειμένου να συμβάλουν στην πρόληψη των πυρκαγιών και να αποφύγουν τις σημαντικές οικονομικές και ποινικές κυρώσεις που προβλέπει η νομοθεσία.