Ιδιαίτερα ανησυχητικά είναι τα στοιχεία για την ψυχική υγεία των εργαζομένων, με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να κρούει τον «κώδωνα του κινδύνου» και να ζητά τη λήψη ουσιαστικών μέτρων για την αντιμετώπιση του εργασιακού στρες και των ψυχοκοινωνικών κινδύνων.
Περισσότεροι από 840.000 άνθρωποι χάνουν κάθε χρόνο τη ζωή τους από παθήσεις που συνδέονται με ψυχοκοινωνικούς κινδύνους, γεγονός που αναδεικνύει τις σοβαρές επιπτώσεις που μπορεί να έχει το εργασιακό περιβάλλον στη σωματική και ψυχική υγεία.
Το Ευρωκοινοβούλιο καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να προχωρήσει στην κατάθεση νομοθετικής πρότασης για την προστασία της ψυχικής υγείας των εργαζομένων από το άγχος που σχετίζεται με την εργασία.
Παράλληλα, οι ευρωβουλευτές ζητούν από τους εργοδότες να εφαρμόζουν μηχανισμούς πρόληψης και αντιμετώπισης των ψυχοκοινωνικών κινδύνων. Στο επίκεντρο βρίσκονται η βία, η παρενόχληση, ο εκφοβισμός και κάθε μορφή μεροληπτικής συμπεριφοράς, αλλά και η έγκαιρη αναγνώριση κινδύνων και η εφαρμογή πρωτοκόλλων για την αντιμετώπιση περιστατικών βίας από τρίτους.
Στην Ελλάδα το εργασιακό στρες χτυπά «κόκκινο»
Η εικόνα στην Ελλάδα είναι ιδιαίτερα ανησυχητική. Σύμφωνα με τη μελέτη OSH Pulse 2025, το 49% των εργαζομένων στη χώρα αναφέρει ότι έχει βιώσει στρες, κατάθλιψη ή άγχος κατά τους τελευταίους 12 μήνες.
Το ποσοστό αυτό είναι σημαντικά υψηλότερο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, ο οποίος ανέρχεται στο 29%.
Την ίδια ώρα, η ετήσια έρευνα του Ελληνικού Ινστιτούτου Υγείας και Ασφάλειας στην Εργασία (ΕΛΙΝΥΑΕ) για το 2025 καταγράφει ότι το 33,3% των εργαζομένων έχει βιώσει περιστατικό ψυχολογικής βίας ή παρενόχλησης στον χώρο εργασίας.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η προέλευση των περιστατικών. Περίπου 2 στους 3 εργαζόμενους που ανέφεραν ότι έχουν υποστεί ψυχολογική παρενόχληση δήλωσαν πως αυτή προήλθε από προϊστάμενο ή εργοδότη, ενώ ένας στους τρεις ανέφερε περιστατικό παρενόχλησης από συνάδελφο.
Οι υπερωρίες αυξάνουν το στρες
Η έντονη χρονική πίεση και η υπερφόρτωση εργασίας αποτελούν τον συχνότερο παράγοντα που επιβαρύνει την ψυχική υγεία των εργαζομένων στην Ελλάδα.
Συγκεκριμένα, το 57% των εργαζομένων αναφέρει την έντονη χρονική πίεση και τον υπερβολικό φόρτο εργασίας ως βασικούς κινδύνους. Ακολουθούν η έλλειψη ανταμοιβών, οι περιορισμένες ευκαιρίες σταδιοδρομίας και η απουσία αναγνώρισης.
Τα στοιχεία δείχνουν επίσης σαφή σύνδεση ανάμεσα στις πολλές ώρες εργασίας και στα επίπεδα στρες. Η συχνή εργασία για περισσότερες από 8 ώρες ημερησίως συνδέεται με υψηλότερα επίπεδα αυτοαναφερόμενου στρες, ενώ αντίστοιχη σχέση καταγράφεται και για την εργασία κατά τα Σαββατοκύριακα.
Η Ελλάδα «δουλεύει» και τα Σαββατοκύριακα
Χαρακτηριστικά είναι τα στοιχεία για την εργασία πέραν του πενθημέρου.
Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, το 21,3% των εργαζομένων ηλικίας 15 έως 64 ετών δήλωσε ότι εργάζεται συνήθως τα Σαββατοκύριακα, σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat.
Στην Ελλάδα, το αντίστοιχο ποσοστό φτάνει το 31,5%, ενώ στους αυτοαπασχολούμενους εκτοξεύεται στο 75%.
Παράλληλα, περισσότεροι από 3 στους 10 μισθωτούς στη χώρα εργάζονται τακτικά τα Σαββατοκύριακα, γεγονός που, σε συνδυασμό με τις αυξημένες ώρες εργασίας, συνδέεται με υψηλότερα επίπεδα εργασιακού στρες.
Βία, παρενόχληση και bullying
Σημαντική επιβάρυνση της ψυχικής υγείας προκαλούν επίσης περιστατικά βίας ή λεκτικής παρενόχλησης από πελάτες, ασθενείς, μαθητές και άλλα τρίτα πρόσωπα, αλλά και φαινόμενα εκφοβισμού και bullying μέσα στον εργασιακό χώρο.
Ωστόσο, σύμφωνα με το ΕΛΙΝΥΑΕ, μόλις ένας στους τέσσερις εργαζόμενους που δήλωσαν ότι έχουν υποστεί βία ή παρενόχληση προχώρησε σε καταγγελία του περιστατικού.
Παράλληλα, οι γυναίκες εμφανίζουν σημαντικά υψηλότερα ποσοστά εμπειρίας περιστατικών βίας ή παρενόχλησης, καθώς το ποσοστό ανέρχεται σε 44,3%, έναντι 25,1% στους άνδρες.
Ο Οκτώβριος στο επίκεντρο της ψυχικής υγείας στην εργασία
Ο Οκτώβριος σηματοδοτεί την έναρξη της νέας ευρωπαϊκής εκστρατείας του Ευρωπαϊκού Οργανισμού για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία με τίτλο «Μαζί για την ψυχική υγεία στην εργασία – 2026-2028».
Η εκστρατεία επικεντρώνεται στην πρόληψη και διαχείριση των ψυχοκοινωνικών κινδύνων, με βασικούς άξονες:
- την αξιολόγηση και διαχείριση των ψυχοκοινωνικών κινδύνων,
- την αντιμετώπιση της βίας και της παρενόχλησης στον χώρο εργασίας,
- τη σύνδεση των φυσικών κινδύνων με την ψυχική υγεία,
- την πρόληψη των ψυχοκοινωνικών κινδύνων στον υγειονομικό τομέα,
- την υποστήριξη της ψυχικής υγείας στο σύγχρονο εργασιακό περιβάλλον και την αντιμετώπιση του burnout και του εργασιακού στρες.
Οι ψυχοκοινωνικοί κίνδυνοι μπορούν να προκαλέσουν σοβαρές επιπτώσεις στην υγεία. Το εργασιακό στρες εμφανίζεται όταν ο εργαζόμενος αντιλαμβάνεται ότι υπάρχει ανισορροπία ανάμεσα στις απαιτήσεις που καλείται να αντιμετωπίσει και στους διαθέσιμους πόρους για να ανταποκριθεί σε αυτές.
Ιδιαίτερη θέση καταλαμβάνει το burnout ή επαγγελματική εξουθένωση, το οποίο χαρακτηρίζεται από τρεις βασικές διαστάσεις: το αίσθημα εξάντλησης ή έλλειψης ενέργειας, την αυξημένη νοητική απόσταση από την εργασία ή τον αρνητισμό και τον κυνισμό απέναντί της, καθώς και τη μειωμένη επαγγελματική αποτελεσματικότητα.
Τα στοιχεία δείχνουν ότι η ψυχική υγεία στον χώρο εργασίας δεν αποτελεί πλέον ένα ζήτημα που αφορά μεμονωμένες περιπτώσεις, αλλά μια ευρύτερη πρόκληση για εργαζόμενους, εργοδότες και ευρωπαϊκούς θεσμούς, με την πρόληψη να βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο.