Τα ενεργειακά ποτά έχουν πλέον γίνει μέρος της καθημερινότητας αρκετών παιδιών και εφήβων, με τους παιδιάτρους να κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου για τις επιπτώσεις από την κατανάλωσή τους. Όπως επισημαίνει η Ένωση Ελευθεροεπαγγελματιών Παιδιάτρων Αττικής, τα συγκεκριμένα προϊόντα δεν είναι απλά αναψυκτικά ούτε πρέπει να συγχέονται με τα αθλητικά ποτά, καθώς περιέχουν διεγερτικές ουσίες, κυρίως καφεΐνη, αλλά και συχνά μεγάλες ποσότητες ζάχαρης, ταυρίνη και γκουαρανά.
Ανησυχητικά τα στοιχεία για την κατανάλωση από ανηλίκους
Τα ελληνικά δεδομένα καταγράφουν σημαντική διάδοση των ενεργειακών ποτών στις μικρότερες ηλικίες. Σε μεγάλη, εθνικά αντιπροσωπευτική μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2026 και περιέλαβε 40.768 μαθητές από την Ε΄ Δημοτικού έως τη Γ΄ Γυμνασίου, το 26,3% δήλωσε κατανάλωση ενεργειακών ποτών.
Η έρευνα περιλάμβανε απαντήσεις από «ποτέ» έως συχνότερη κατανάλωση, επομένως το συγκεκριμένο ποσοστό αφορά μαθητές που ανέφεραν τουλάχιστον εβδομαδιαία κατανάλωση.
Ακόμη μεγαλύτερη ανησυχία προκαλεί η εικόνα στους μεγαλύτερους εφήβους. Σύμφωνα με την πανελλαδική έρευνα ESPAD-Ελλάδα 2024 του ΕΠΙΨΥ, σε αντιπροσωπευτικό δείγμα 6.810 μαθητών Α΄ Λυκείου από 488 σχολεία, το 45% των 16χρονων είχε καταναλώσει τουλάχιστον μία φορά αλκοόλ μαζί με ενεργειακό ποτό, ενώ το 27,6% δήλωσε ότι το είχε κάνει τουλάχιστον τρεις φορές.
Στην Αττική, τα αντίστοιχα ποσοστά ανέρχονταν σε 43% και 25%. Παράλληλα, το 32% των 16χρονων θεωρούσε «ακίνδυνο» τον συνδυασμό αλκοόλ και ενεργειακού ποτού μία ή δύο φορές.
Το φαινόμενο δεν είναι καινούργιο. Παλαιότερη έρευνα του ΕΦΕΤ σε 4.562 εφήβους ηλικίας 16-18 ετών είχε καταγράψει κατανάλωση ενεργειακών ποτών στο 43,9%, ενώ το 17% των χρηστών είχε αναφέρει ότι έκανε την πρώτη του δοκιμή ήδη από το δημοτικό. Η συγκεκριμένη μελέτη δεν ήταν εθνικά αντιπροσωπευτική, καταγράφοντας ωστόσο τη μακρά παρουσία των ενεργειακών ποτών στην εφηβική καθημερινότητα.
Τι προκαλεί η καφεΐνη στον οργανισμό
Η καφεΐνη αποτελεί διεγερτική ουσία που δρα στο κεντρικό νευρικό σύστημα. Σύμφωνα με την Ένωση Ελευθεροεπαγγελματιών Παιδιάτρων Αττικής, η κατανάλωση ενεργειακών ποτών από παιδιά και εφήβους μπορεί να επηρεάσει τον ύπνο, την εγρήγορση και τη συμπεριφορά.
Συστηματική ανασκόπηση 57 μελετών, στην οποία συμμετείχαν συνολικά περισσότερα από 1,2 εκατομμύρια νέοι, κατέγραψε συσχετίσεις ανάμεσα στην κατανάλωση ενεργειακών ποτών και τη μικρότερη διάρκεια ή χειρότερη ποιότητα ύπνου, το άγχος και την ψυχολογική δυσφορία, αλλά και χαμηλότερη σχολική επίδοση.
Στις ίδιες μελέτες καταγράφηκαν επίσης συσχετίσεις με κάπνισμα, υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ και χρήση άλλων ουσιών. Η Ένωση υπογραμμίζει, ωστόσο, ότι μεγάλο μέρος των διαθέσιμων δεδομένων είναι παρατηρητικό και επομένως καταγράφει συσχετίσεις και όχι απόδειξη αιτιώδους σχέσης.
Οι επιπτώσεις στην καρδιά
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται και για το καρδιαγγειακό σύστημα. Έχουν καταγραφεί οξείες αυξήσεις της αρτηριακής πίεσης, καθώς και μεταβολές στον καρδιακό ρυθμό και την ηλεκτροφυσιολογία.
Δύο πρόσφατες ανασκοπήσεις του 2026 επισημαίνουν ότι υψηλές δόσεις καφεΐνης από ενεργειακά ποτά μπορεί να συνδέονται με αρρυθμίες ή ηλεκτροκαρδιογραφικές διαταραχές. Η προσοχή είναι ακόμη μεγαλύτερη σε παιδιά με γνωστή ή μη διαγνωσμένη καρδιακή ευπάθεια, αλλά και σε συνθήκες έντονης άσκησης, υψηλών θερμοκρασιών, αφυδάτωσης ή έλλειψης ύπνου.
Γιατί ανησυχεί ο συνδυασμός με αλκοόλ
Ιδιαίτερο κεφάλαιο αποτελεί ο συνδυασμός ενεργειακών ποτών με αλκοόλ.
Όπως επισημαίνουν οι παιδίατροι, η καφεΐνη δεν «ξεμεθά» και δεν μειώνει τη συγκέντρωση του αλκοόλ στο αίμα. Μπορεί να δημιουργήσει την αίσθηση μεγαλύτερης εγρήγορσης, χωρίς όμως να αποκαθιστά την κρίση, τον χρόνο αντίδρασης ή τον κινητικό συντονισμό που επηρεάζονται από το αλκοόλ.
Για τον λόγο αυτό, ο συνδυασμός των δύο προϊόντων θεωρείται ιδιαίτερα ανησυχητικός, καθώς μπορεί να συνοδεύεται από αυξημένη κατανάλωση αλκοόλ και άλλες συμπεριφορές κινδύνου.
Τι συστήνουν οι παιδίατροι
Οι νεότερες συστάσεις για παιδιά και εφήβους ηλικίας 5-18 ετών, που εκδόθηκαν το 2025 με τη συμμετοχή της American Academy of Pediatrics και άλλων επιστημονικών οργανισμών, κατατάσσουν τα ροφήματα που περιέχουν καφεΐνη ή άλλα διεγερτικά στα ποτά που πρέπει να αποφεύγονται.
Παράλληλα, η ευρωπαϊκή νομοθεσία προβλέπει ειδική επισήμανση για ποτά με περιεκτικότητα σε καφεΐνη άνω των 150 mg/L, με την ένδειξη: «Υψηλή περιεκτικότητα σε καφεΐνη. Δεν συνιστάται για παιδιά…».
Η Ένωση Ελευθεροεπαγγελματιών Παιδιάτρων Αττικής ζητά συστηματική ενημέρωση παιδιών, γονέων, σχολείων και αθλητικών φορέων, ώστε να γίνει σαφής η διαφορά μεταξύ energy drinks και sports drinks.
Παράλληλα, υπογραμμίζει την ανάγκη σαφούς σύστασης για αποφυγή των ενεργειακών ποτών από παιδιά και εφήβους, ειδικής ενημέρωσης για τους κινδύνους από τον συνδυασμό τους με αλκοόλ και ενίσχυσης της προστασίας των ανηλίκων από την προώθηση και διαφήμιση προϊόντων που περιέχουν διεγερτικές ουσίες.
Οι παιδίατροι θεωρούν επίσης χρήσιμο να υπάρχει σχετική ερώτηση για την κατανάλωση ενεργειακών ποτών κατά την προληπτική παιδιατρική εξέταση, ιδιαίτερα όταν υπάρχουν συμπτώματα όπως αϋπνία, άγχος ή αίσθημα παλμών, καθώς και άλλες συμπεριφορές κινδύνου.
Το μήνυμα της Ένωσης είναι σαφές: η «ενέργεια» που υπόσχεται ένα κουτάκι δεν μπορεί να αντικαταστήσει τον ύπνο, τη σωστή διατροφή και την ξεκούραση. Για τα παιδιά και τους εφήβους, τα ενεργειακά ποτά δεν αποτελούν απαραίτητο μέρος μιας υγιεινής καθημερινότητας.