Ισχυρό μήνυμα προς το γερμανικό πολιτικό σκηνικό έστειλαν οι ψηφοφόροι στη Σαξονία-Άνχαλτ, όπου η Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) αναδείχθηκε πρώτη δύναμη στις εκλογές της Κυριακής, καταγράφοντας ποσοστό-ρεκόρ και επιβεβαιώνοντας τις δημοσκοπήσεις.
Με καταμετρημένο περίπου το 97% των ψήφων, η AfD συγκεντρώνει 44%, αυξάνοντας εντυπωσιακά τη δύναμή της κατά 23,2 ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με τις εκλογές του 2021. Ωστόσο, παρά τον εκλογικό της θρίαμβο, όλα δείχνουν ότι δεν θα διαθέτει την απαιτούμενη πλειοψηφία εδρών για να σχηματίσει αυτοδύναμη κυβέρνηση.
Την ίδια ώρα, το αποτέλεσμα αποτελεί ισχυρό πλήγμα για το Χριστιανοδημοκρατικό Κόμμα (CDU), το οποίο περιορίζεται στο 17,4%, χάνοντας 19,7 μονάδες σε σχέση με το 2021. Πρόκειται για ιστορικά χαμηλή επίδοση σε ένα κρατίδιο όπου το κόμμα διατηρούσε επί δεκαετίες ισχυρή πολιτική παρουσία.
Το SPD καταγράφει 9,2%, οι Πράσινοι 8,9%, ενώ η Αριστερά συγκεντρώνει 8,6%. Η Συμμαχία Σάρα Βάγκενκνεχτ (BSW), με 5,1%, δίνει μάχη για την είσοδό της στο κρατιδιακό κοινοβούλιο.
Δύσκολη η εξίσωση για την επόμενη κυβέρνηση
Παρά τη μεγάλη της νίκη, η AfD βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα δύσκολο πολιτικό παζλ. Για να κυβερνήσει αυτοδύναμα δεν απαιτείται να συγκεντρώσει το 50% των ψήφων, αλλά την απόλυτη πλειοψηφία των εδρών στο κοινοβούλιο του κρατιδίου.
Το τελικό αποτέλεσμα και κυρίως ο αριθμός των κομμάτων που θα εκπροσωπηθούν στη Βουλή θα καθορίσουν αν η AfD μπορεί να εξασφαλίσει αυτή την πλειοψηφία. Οι μέχρι τώρα εκτιμήσεις, πάντως, δείχνουν ότι το σενάριο της αυτοδυναμίας είναι δύσκολο.
Τα υπόλοιπα κόμματα απορρίπτουν μέχρι στιγμής τη συνεργασία με την AfD, ενώ η BSW εμφανίζεται περισσότερο ευέλικτη, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο συνεργασιών ανάλογα με το εκάστοτε πολιτικό ζήτημα.
Στο Μαγδεμβούργο κυβερνά σήμερα συνασπισμός CDU, SPD και FDP, όμως η συγκεκριμένη σύνθεση δεν μπορεί να συνεχιστεί με βάση τα νέα δεδομένα. Παράλληλα, δεν φαίνεται εφικτός ένας συνασπισμός CDU, SPD και Πρασίνων.
Ένα από τα πιθανά σενάρια είναι, συνεπώς, μια κυβέρνηση μειοψηφίας υπό το CDU, η οποία θα χρειάζεται στήριξη από άλλα κόμματα για να περνά τις αποφάσεις της. Το ενδεχόμενο αυτό, ωστόσο, προκαλεί ήδη αντιδράσεις στο εσωτερικό των Χριστιανοδημοκρατών.
Βαρύ πλήγμα για τον Φρίντριχ Μερτς
Το αποτέλεσμα στη Σαξονία-Άνχαλτ προκαλεί παράλληλα νέους πονοκεφάλους στον καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς, καθώς το CDU καταγράφει μία ακόμη σημαντική εκλογική απώλεια υπό την ηγεσία του.
Οι εξελίξεις επαναφέρουν στο προσκήνιο τη συζήτηση για τις αντοχές του λεγόμενου «τείχους προστασίας» (Brandmauer), δηλαδή της πολιτικής αποκλεισμού κάθε συνεργασίας με την AfD.
Η γερμανική δημόσια τηλεόραση ARD σχολίασε ότι, μετά το αποτέλεσμα, γίνεται ακόμη πιο δύσκολο για το CDU να επιχειρήσει μια νέα ομοσπονδιακή προεκλογική εκστρατεία με επικεφαλής τον Μερτς, ενώ ήδη ακούγονται φωνές για αλλαγές στην ηγεσία.
Μάλιστα, ο Τιμ Μπραντ, μέλος του διοικητικού συμβουλίου της Ένωσης Νέων του Βρανδεμβούργου, ζήτησε «νέα αρχή» σε πολιτικό και προσωπικό επίπεδο, καλώντας τον Μερτς να παραιτηθεί τόσο από την καγκελαρία όσο και από την προεδρία του CDU και να προκηρυχθούν νέες εκλογές.
Ο ίδιος ο καγκελάριος απέφυγε μέχρι στιγμής να κάνει δημόσια δήλωση για το εκλογικό αποτέλεσμα.
Από την πλευρά του, ο επικεφαλής της κοινοβουλευτικής ομάδας CDU/CSU Τόρστεν Φράι απέρριψε κατηγορηματικά το ενδεχόμενο παραίτησης του Μερτς ή νέου ανασχηματισμού, επισημαίνοντας ότι ο καγκελάριος έχει εκλεγεί για τετραετή θητεία.
«Τρίζει» η πολιτική ισορροπία στη Γερμανία
Ο γερμανικός Τύπος αντιμετωπίζει το αποτέλεσμα ως σημαντική πολιτική καμπή.
Η Handelsblatt έκανε λόγο για «ιστορική επιτυχία» της AfD και «φιάσκο» του CDU, εκτιμώντας ότι οι εξελίξεις θα απασχολήσουν για μεγάλο χρονικό διάστημα την πολιτική σκηνή.
Από την πλευρά της, η Die Zeit περιέγραψε κλίμα σοκ και αμηχανίας στο CDU, υπογραμμίζοντας τη μεγάλη απόσταση ανάμεσα στην AfD, που ξεπέρασε το 40%, και το CDU, που έμεινε κάτω από το 20%.
Ακόμη πιο έντονη ήταν η ανάλυση της Süddeutsche Zeitung, η οποία προειδοποίησε ότι η AfD πλησιάζει πλέον επικίνδυνα την εξουσία και ότι η Γερμανία δεν μπορεί να θεωρεί τον εαυτό της «άτρωτο» απέναντι στην άνοδο της άκρας δεξιάς.
Η AfD ζητά ήδη νέες εκλογές
Ο θριαμβευτής της εκλογικής αναμέτρησης, Ούλριχ Ζίγκμουντ, έθεσε ήδη ζήτημα νέων εκλογών, διαμηνύοντας ότι η AfD δεν πρόκειται να εγκαταλείψει τις θέσεις της προκειμένου να συμμετάσχει σε έναν συμβιβαστικό κυβερνητικό συνασπισμό.
Για την AfD, το αποτέλεσμα στη Σαξονία-Άνχαλτ δεν αφορά μόνο το συγκεκριμένο κρατίδιο, αλλά αποτελεί μήνυμα προς ολόκληρη τη Γερμανία.
Η επόμενη ημέρα, επομένως, αναμένεται ιδιαίτερα κρίσιμη: η AfD έχει πετύχει μια πρωτοφανή εκλογική επίδοση, όμως παραμένει το ερώτημα αν θα μπορέσει να μετατρέψει τη μεγάλη εκλογική της δύναμη σε κυβερνητική εξουσία.
Την ίδια στιγμή, το CDU καλείται να διαχειριστεί μία από τις σοβαρότερες εκλογικές του ήττες, ενώ ο Φρίντριχ Μερτς βρίσκεται αντιμέτωπος με αυξανόμενες πιέσεις για την πολιτική πορεία τόσο της κυβέρνησης όσο και του κόμματός του.
Στήριξη από τον Ντόναλντ Τραμπ
Στο μεταξύ, η εκλογική νίκη της AfD προκάλεσε αντιδράσεις και στις Ηνωμένες Πολιτείες. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος έχει εκφράσει στο παρελθόν τη συμπάθειά του προς τη γερμανική ακροδεξιά, ανάρτησε στο Truth Social γράφημα με τα αποτελέσματα των εκλογών στη Σαξονία-Άνχαλτ, αναδεικνύοντας την επικράτηση της AfD.
Το αποτέλεσμα ενισχύει έτσι τη διεθνή διάσταση της συζήτησης για την άνοδο της γερμανικής ακροδεξιάς, την ώρα που στο εσωτερικό της Γερμανίας το πολιτικό σύστημα καλείται να απαντήσει στο κρίσιμο ερώτημα: μέχρι πού μπορεί να αντέξει το «τείχος προστασίας» απέναντι στην AfD;
Πληροφορίες από ΑΠΕ-ΜΠΕ